Δημοσιεύθηκε στην ηλεκτρονική εφημερίδα NextDeal στις 11/10/2024.
Οι εξελίξεις και η, για πρώτη φορά, θετική βούληση της Πολιτείας δημιουργούν μια προοπτική ανάπτυξης του κλάδου που, ωστόσο, δεν είναι προφανής. Η ασφαλιστική αγορά καλείται να πάρει τις απαραίτητες πρωτοβουλίες ώστε να προκύψει ένα σύγχρονο, ευέλικτο, αξιόπιστο και οικονομικό μοντέλο ασφάλισης, προσιτό από όλους τους Καταναλωτές. Ας ελπίσουμε πως δεν θα χαθεί η ευκαιρία!

Αρκετά συχνά, τον τελευταίο καιρό, εμφανίζονται διάφορα δημοσιεύματα αναφορικά με το συγκεκριμένο θέμα το οποίο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για την κοινωνία και αναμφισβήτητα παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον για την ασφαλιστική αγορά. Σχετικά με την προοπτική αξιοποίησης του θεσμού της Ιδιωτικής Ασφάλισης στην υποχρεωτική ασφάλιση ακινήτων, στέκομαι στα παρακάτω βασικά σημεία:

• Οι εξαγγελίες του ίδιου του πρωθυπουργού για την κάλυψη των ακινήτων από φυσικές καταστροφές μέσω της Ιδιωτικής Ασφάλισης, όπως πολύ σωστά έγραψε κάποιος, ήταν το αυτονόητο που “λίμναζε” για χρόνια με το φόβητρο του πολιτικού κόστους. Είναι ένας σημαντικός παράγων αφύπνισης και ευαισθητοποίησης των πολίτων, καλώντας τους να αναλάβουν την απαραίτητη πρόνοια για την περιουσία τους, ως ιδιοκτήτες ή ως επιχειρηματίες. Η μείωση κατά 20% του πληρωτέου ΕΝΦΙΑ είναι βέβαιο πως αποτελεί ένα θετικό κίνητρο, χωρίς βέβαια να αρκεί στο να πειστούν ευρύτερα οι Καταναλωτές.

Νομική & Ασφαλιστική προσέγγιση

Ο βασικός Νόμος 2251/1994 για την προστασία του Καταναλωτή, κατά την εποχή της θέσπισής του στη χώρα μας ως εναρμόνιση με τη σχετική Ευρωπαϊκή Οδηγία, είχε συζητηθεί διεξοδικά αφού εισήγαγε κατά συστηματικό και σαφή τρόπο θέματα που σχετίζονται με την κατασκευή / παραγωγή και την εμπορία προϊόντων καθώς και με την παροχή Υπηρεσιών προς τους Καταναλωτές. Συγκεκριμένα, ο νόμος αυτός σύμφωνα και με τη νομική ορολογία, κατέστησε την αστική ευθύνη “αυστηρή” (strict liability) τόσο του Κατασκευαστή – Παραγωγού, Εμπόρου – Διανομέα καταναλωτικών προϊόντων όσο και του Παρέχοντος Υπηρεσίες προς τον Καταναλωτή. Θέμα εξόχως σοβαρό για τη διασφάλιση των συμφερόντων του Καταναλωτή αλλά και για την εξέλιξη των συναλλακτικών ηθών στη σύγχρονη κοινωνία, που γίνεται όλο πιο πολύπλοκη και πιο  απαιτητική. Δυστυχώς όμως στη χώρα μας, ο νόμος αυτός, ειδικά σε ότι αφορά θέματα ευθύνης, φαίνεται πως έμεινε στα «αζήτητα» και συνεχίζει να αγνοείται.

Είναι λοιπόν σαφές ότι απαιτείται αντικειμενική ενημέρωση και ανάδειξη της αναγκαιότητας της Ασφάλισης της Αστικής Ευθύνης των παραγωγικών φορέων έναντι του Καταναλωτή.

Περιμένοντας τον Καταναλωτή να αντιδράσει

Είναι γνωστό πως η εγχώρια ασφαλιστική αγορά με τα διάφορα διαχρονικά προβλήματά της παραμένει στη χαμηλότερη θέση μεταξύ των χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι Ασφαλιστικές Εταιρείες έχοντας τη δύναμη και επηρεάζουν και το πολιτικό σύστημα, έχουν συνηθίσει να θέτουν τους κανόνες και να ελέγχουν την αγορά αξιοποιώντας κατάλληλα τη μάζα των ασφαλιστικών διαμεσολαβητών την οποία συντηρούν, ελέγχουν και κατευθύνουν ανάλογα με τα συμφέροντά τους.

Οι Ασφαλιστικοί Διαμεσολαβητές, από την πλευρά τους, παραμένουν κατακερματισμένοι σε διάφορα σωματεία, χωρίς τη δέουσα πυγμή ώστε να επηρεάσουν την αγορά και χωρίς και το απαραίτητο κύρος στο να συμβάλλουν ουσιαστικά στην ανάπτυξη ασφαλιστικής συνείδησης του Έλληνα Καταναλωτή.

Οι Έλληνες Καταναλωτές (φυσικά πρόσωπα, επαγγελματίες και επιχειρήσεις) στο πλαίσιο των ευρύτερων κοινωνικών και οικονομικών εξελίξεων έχουν όλο και πιο πολύ ανάγκη από σύγχρονα ασφαλιστικά προϊόντα που να καλύπτουν με επάρκεια την υγεία, τα περιουσιακά στοιχεία τους αλλά και τους κινδύνους της όποιας επαγγελματικής δραστηριότητας. Επίσης, ο Έλληνας Καταναλωτής, μέλος της ευρύτερης ευρωπαϊκής οικογένειας, στην εποχή της ανοιχτής πληροφόρησης και του διαδικτύου είναι σε θέση να γνωρίζει να κρίνει και να αντιδρά.

Σκληρός ο Νόμος αλλά Νόμος (dura lex sed lex)!

Εδώ και πολλά χρόνια, όταν ξεκινούσα την καριέρα μου στον ασφαλιστικό κλάδο, διαπίστωσα πως υπήρχε μεγάλη άγνοια αστα θέματα ασφάλισης κινδύνων και ευθυνών τόσο στα δημόσια έργα όσο και στα ιδιωτικά έργα. Εξαρχής έκρινα σκόπιμο να αρθρογραφώ γύρω από τα θέματα αυτά ώστε να υπάρξει η κατάλληλη ενημέρωση και έτσι, να μπορέσω να εξελιχθώ σαν επαγγελματίας προσφέροντας ασφαλιστική κάλυψη στους Έλληνες μηχανικούς, σύμφωνα με τα δεδομένα της ώριμης ευρωπαϊκής αγοράς.
Παράλληλα, χρειάστηκε να διερευνήσω το θεσμικό πλαίσιο που ίσχυε στη χώρα μας. Δηλαδή, πέρα από την επικοινωνία με έμπειρους μηχανικούς της αγοράς, ανέτρεξα σε υπουργικές αποφάσεις και προεδρικά διατάγματα που αφορούσαν τα δημόσια έργα και τα συνήθη δομικά έργα που απασχολούν τη μεγάλη μάζα των ελεύθερων επαγγελματιών μηχανικών.

Αξίζει να επισημάνω πως, αναφορικά με το θέμα της επαγγελματικής ευθύνης μηχανικού ιδιαίτερα με προβλημάτισαν τα όσα ακολούθησαν μετά τους καταστροφικούς σεισμούς στο Αίγιο το 1995 και στην Αθήνα το 1999. Καταστροφικά γεγονότα που πέρα από το ταρακούνημα κτηρίων προκαλώντας υλικές ζημιές και απώλεια ανθρώπινων ζωών, ταρακούνησαν και συνειδήσεις αναφορικά με θέματα ευθύνης!

Πρέπει να ασφαλίζεται
Πάντα πίστευα στην ανάγκη για ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης. Ίσως γιατί από πολύ νωρίς τόσο στην προσωπική μου ζωή όσο και στην επαγγελματική μου πορεία (ιδιαίτερα στην πρώτη μου καριέρα του Μηχανικού) χρειάσθηκε να αντιμετωπίσω θέματα ευθύνης και να συνειδητοποιήσω το πραγματικό νόημα της. Αλλά επίσης  και στη συνέχεια ως εξειδικευμένος Ασφαλιστής, διαπιστώνοντας πως σε όλες τις ώριμες αγορές των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης πως δεν υπάρχει Επαγγελματίας που να μην είναι ενήμερος και καλυμμένος για την ευθύνη του, πως δεν υπάρχει Επιχείρηση που προσφέρει υπηρεσίες, που παράγει ή εμπορεύεται προϊόντα ή που κατασκευάζει έργα, να μην φροντίζει να έχει επαρκή ασφαλιστική κάλυψη της Αστικής Ευθύνης για τις ζημιές που μπορεί να προκαλέσει.

Αναγκαία η συνειδητοποίηση και η αντιμετώπιση της Ευθύνης!

Στο ξεκίνημα της καριέρας μου στον ασφαλιστικό κλάδο, πριν 30 χρόνια, διαπίστωσα πως υπήρχε μεγάλη άγνοια στα θέματα επαγγελματικών κινδύνων τόσο στα δημόσια έργα όσο και στα ιδιωτικά έργα. Πέρα από την επικοινωνία με έμπειρους μηχανικούς της αγοράς, χρειάστηκε να διερευνήσω το θεσμικό πλαίσιο που ίσχυε στη χώρα μας γύρω από τα δημόσια αλλά και στα συνήθη δομικά έργα που απασχολούσαν τη μεγάλη μάζα των ελεύθερων επαγγελματιών μηχανικών. Παράλληλα, άρχισα να αρθρογραφώ ώστε να υπάρξει η κατάλληλη ενημέρωση και να μπορέσω σαν επαγγελματίας Ασφαλιστής να προσφέρω λύσεις, σύμφωνα με τα δεδομένα της ώριμης ευρωπαϊκής αγοράς.

Παρά τις ραγδαίες εξελίξεις στο επάγγελμα του Μηχανικού, η άγνοια γύρω από τα θέματα ευθύνης συνεχίζει να υφίσταται. Ανέγγιχτη παραμένει η παγκόσμια νομική “πρωτοτυπία” της απόλυτης ποινικοποίησης του επαγγέλματος του Μηχανικού. Ίσως ελάχιστοι από τους παλιούς Μηχανικούς γνωρίζουν πως ο Έλληνας Μηχανικός είναι νομικά υπόλογος “για τυχόν παραβιάσεις της νομοθεσίας και των κανόνων της οικοδομικής, λόγω δόλου ή και αμέλειας” (Ν.2331/95 που τροποποίησε το άρθρο 286 του Ποινικού Κώδικα)!

Είναι ανθρώπινες αδυναμίες αλλά πώς;

Μετά από σπουδές και μία πρώτη καριέρα Μηχανικού συγκυριακά βρέθηκα, πριν περίπου 30 χρόνια, στον κλάδο των ασφαλίσεων. Αναπτύσσοντας κάποια εξειδικευμένη τεχνογνωσία και εμπειρία, εστίασα ιδιαίτερα στην Ασφάλιση Επαγγελματικής Αστικής Ευθύνης με έμφαση σε αυτή του Μηχανικού. Ασφαλιστικά, πρόκειται για την πιο περίπλοκη επαγγελματική ευθύνη σε σχέση με άλλα επαγγέλματα, αφού ο Μηχανικός πέρα από τυχόν υλικές ζημιές μπορεί να θεωρηθεί νομικά υπαίτιος για αποζημίωση σωματικής βλάβης ή θάνατο κάποιου/ων καθώς επίσης και για επακόλουθες άμεσες ή/και έμμεσες οικονομικές απώλειες.

Ο Μηχανικός, με την ιδιότητα του Μελετητή, Επιβλέποντα ή Συμβούλου του Επενδυτή / Ιδιοκτήτη / Κύριου του Έργου στο πλαίσιο υλοποίησης ενός τεχνικού έργου, αναλαμβάνει σοβαρές ευθύνες. Και όμως για το σοβαρό θέμα της Επαγγελματικής Ευθύνης, δυστυχώς υπάρχει σοβαρή έλλειψη κατάλληλης πληροφόρησης.

Αφορμή για το παρόν άρθρο αποτέλεσε πρόσφατο δημοσίευμα με τίτλο “Σοκ προκαλούν τα στοιχεία για τα εργατικά δυστυχήματα – Τριπλασιάστηκαν τα θύματα, μακάβριο ρεκόρ με 148 νεκρούς το 2023” (βλ. ΕΔΩ).
Η προστασία εργαζομένων μέσω της πρόληψης ατυχημάτων αποτελεί πρωταρχικό αξίωμα σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα και διασφαλίζεται με μια σειρά θεσμικών μέτρων, που ισχύουν ενιαία σε όλες τις χώρες-μέλη της ΕΕ. Από την πλευρά τους, τα θεσμικά Όργανα της Πολιτείας έχουν την ευθύνη επιμέλειας σε ότι αφορά την τήρηση του νομοθετικού πλαισίου στα θέματα Ασφάλειας Εργασίας. με δεδομένο πως η πιθανότητα επέλευσης των ατυχημάτων Ωστόσο, δεν μπορεί να μηδενισθεί, αναπτύχθηκαν και εφαρμόζονται σύγχρονες μέθοδοι ασφάλειας εργασίας με στόχο την πρόληψη των ατυχημάτων. Τα εργατικά ατυχήματα, αν και σπάνια, πάντα συμβαίνουν και βαραίνουν. Για τη σχετική άμβλυνση των οικονομικών συνεπειών το σύστημα δημιούργησε τον κατάλληλο μηχανισμό που δεν είναι άλλος από την Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης και η οποία έχει αποδειχθεί πως λειτουργεί στην πράξη ως ένας καθ’ όλα βιώσιμος και χρήσιμος θεσμός προς όφελος των Εργαζομένων, των Επιχειρήσεων και ευρύτερα της Κοινωνίας.