Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και Μηχανικοί
Ώρα για τη θεσμοθέτηση της ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης
Δημοσιεύθηκε στο portal B2Green στις 25-11-2026
Αφορμή για το παρόν άρθρο αποτελεί πρόσφατο δημοσίευμα, σύμφωνα με το οποίο το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) προτίθεται να δημιουργήσει νέες επαγγελματικές ευκαιρίες για μηχανικούς, μέσω της σύστασης νέου Μητρώου Μηχανικών, οι οποίοι θα μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες επίβλεψης έργων στρατηγικής σημασίας.
Η πρωτοβουλία αυτή κινείται, αναμφίβολα, προς μια θετική κατεύθυνση, καθώς αναδεικνύει τον ρόλο της εμπειρίας και της εξειδικευμένης τεχνικής γνώσης στην υλοποίηση σύνθετων και απαιτητικών έργων. Ωστόσο, προκαλεί εύλογο προβληματισμό το γεγονός ότι, ενώ προσδιορίζονται συγκεκριμένα κριτήρια για την ένταξη των μηχανικών στο Μητρώο η ασφαλιστική κάλυψη της επαγγελματικής τους ευθύνης αναφέρεται ως προαιρετική συμβατική απαίτηση χωρίς κάποια συγκεκριμένη προδιαγραφή. Πώς είναι δυνατόν να θεσπίζονται αυξημένες απαιτήσεις εμπειρίας και επαγγελματικής επάρκειας για την ανάληψη της επίβλεψης έργων στρατηγικής σημασίας, χωρίς να εξετάζεται με την ίδια σοβαρότητα η διασφάλιση έναντι των οικονομικών συνεπειών από ενδεχόμενα επαγγελματικά λάθη ή παραλείψεις;
Η ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης ως θεσμική αναγκαιότητα
Έχοντας ασχοληθεί επί σειρά ετών με το σύστημα παραγωγής δημόσιων και ιδιωτικών τεχνικών έργων στη χώρα μας, έχω επανειλημμένα επισημάνει την αξία και την αναγκαιότητα της ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης των μηχανικών που παρέχουν υπηρεσίες μελέτης, επίβλεψης ή συμβούλου διαχείρισης έργων.
Πρόκειται για έναν σύγχρονο μηχανισμό διαχείρισης και μεταφοράς κινδύνου, ο οποίος, υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις του ασφαλιστηρίου συμβολαίου, μπορεί να εξασφαλίσει την οικονομική κάλυψη αξιώσεων τρίτων που απορρέουν από επαγγελματικά σφάλματα ή/και παραλείψεις του ασφαλισμένου μηχανικού.
Η σημασία της συγκεκριμένης ασφάλισης είναι διπλή:
Από τη μία πλευρά, προστατεύει τον κύριο του έργου και τους λοιπούς ζημιωθέντες, ενισχύοντας τις προϋποθέσεις πραγματικής οικονομικής αποκατάστασης μιας ζημίας για την οποία θεμελιώνεται ευθύνη.
Από την άλλη, παρέχει στον ίδιο τον μηχανικό ουσιαστική οικονομική και, ανάλογα με τους όρους του συμβολαίου, νομική προστασία, περιορίζοντας την έκθεσή του σε ενδεχομένως δυσβάστακτες απαιτήσεις αποζημίωσης.
Με άλλα λόγια, η ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης δεν αποτελεί απλώς ένα πρόσθετο κόστος άσκησης του επαγγέλματος. Αποτελεί εργαλείο προστασίας του δημόσιου και ιδιωτικού συμφέροντος, ενίσχυσης της επαγγελματικής υπευθυνότητας και αναβάθμισης της αξιοπιστίας του τεχνικού κλάδου.
Εκσυγχρονισμός του συστήματος παραγωγής τεχνικών έργων
Ο εκσυγχρονισμός του συστήματος παραγωγής τεχνικών έργων στη χώρα μας προϋποθέτει ουσιαστικές αλλαγές στη φιλοσοφία, στις διαδικασίες και στις σχέσεις μεταξύ Πολιτείας, μηχανικών και αγοράς. Κατά την άποψή μου, δύο βασικές κατευθύνσεις πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα.
Αναβάθμιση του ρόλου των δημόσιων υπηρεσιών.
Είναι αναγκαίο να απομακρυνθούμε από την πατερναλιστική λογική που θέλει τις δημόσιες υπηρεσίες να παρεμβαίνουν υπέρμετρα σε κάθε στάδιο της παραγωγής ενός έργου, συχνά αναπαράγοντας, λόγω κάποιων αντικειμενικών αδυναμιών, γραφειοκρατικές διαδικασίες, επικαλύψεις αρμοδιοτήτων και καθυστερήσεις.
Ο ρόλος της Πολιτείας πρέπει να εστιάζεται στη θέσπιση σαφών κανόνων, στην αποτελεσματική εποπτεία, στον αυστηρό έλεγχο της νομιμότητας με απώτερο σκοπό την προστασία του δημόσιου συμφέροντος. Οι δημόσιες υπηρεσίες οφείλουν να λειτουργούν ως αξιόπιστοι θεματοφύλακες της νομοθεσίας και όχι ως υποκατάστατα της επαγγελματικής ευθύνης των μελετητών, των επιβλεπόντων και των λοιπών εμπλεκομένων.
Η διαφάνεια, η λογοδοσία, η απλούστευση των διαδικασιών και η σαφής κατανομή ευθυνών αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για τον περιορισμό φαινομένων κακοδιοίκησης και διαφθοράς.
Θεσμοθέτηση της ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης μηχανικών.
Η συγκεκριμένη ασφαλιστική κάλυψη εξακολουθεί να μην έχει αποκτήσει στη χώρα μας τη θέση που της αναλογεί, παρά τη σημασία της για την ασφαλή και αξιόπιστη υλοποίηση τεχνικών έργων.
Η περιορισμένη διάδοσή της συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τον εξειδικευμένο χαρακτήρα του ασφαλιστικού προϊόντος, με την ανάγκη τεχνικής και ασφαλιστικής τεχνογνωσίας, αλλά και την ανεπαρκή ανάπτυξη σταθερής ζήτησης στην εγχώρια αγορά. Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι εύλογο οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις να μην έχουν αναπτύξει στον απαιτούμενο βαθμό σχετικά ικανότητα ανάληψης κινδύνων ευθύνης και αντιμετώπισης αξιώσεων αποζημίωσης. Ωστόσο, η θέσπιση συγκεκριμένων απαιτήσεων ασφαλιστικής κάλυψης, με εύλογα όρια ευθύνης και συγκεκριμένους όρους, θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μιας βιώσιμης ασφαλιστικής αγοράς στον συγκεκριμένο τομέα.
Ο ρόλος του ΤΕΕ και η ευρωπαϊκή διάσταση
Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, ως θεσμοθετημένος τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας και εκπρόσωπος του τεχνικού κόσμου, έχει τη δυνατότητα και την ευθύνη να αναλάβει πρωτοβουλίες για την ουσιαστική αναβάθμιση του επαγγέλματος του μηχανικού.
Στο πλαίσιο αυτό, η δημιουργία Μητρώου έμπειρων Μηχανικών θα μπορούσε να αποτελέσει μια κατάλληλη αφετηρία για την εισαγωγή σαφών και ουσιαστικών απαιτήσεων επαγγελματικής ευθύνης. Η ασφαλιστική κάλυψη θα ήταν σκόπιμο να εξεταστεί όχι ως μια απλή, προαιρετική παροχή, αλλά ως βασικό στοιχείο ενός ολοκληρωμένου πλαισίου διασφάλισης της ποιότητας και της αξιοπιστίας των παρεχόμενων υπηρεσιών στα διάφορα τεχνικά έργα.
Είναι, λοιπόν, καιρός το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας να αναλάβει πρωτοβουλία για τη συστηματική θεσμοθέτηση και ανάπτυξη της ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης των μηχανικών στη χώρα μας. Προς τούτο, η ευρωπαϊκή εμπειρία μπορεί να προσφέρει χρήσιμα πρότυπα και πρακτικές.
Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που μπορεί να ενισχύσει την προστασία των πολιτών, να θωρακίσει τους επαγγελματίες, να αναβαθμίσει την αξιοπιστία της τεχνικής αγοράς και να συμβάλει στον εκσυγχρονισμό του συστήματος παραγωγής δημόσιων και ιδιωτικών έργων.