ΔΟΜΙΚΑ ΕΡΓΑ & ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Οικοδομικές Άδειες με AI αλλά Μηχανικοί “όμηροι” Ποινικής Ευθύνης!

Δημοσιεύθηκε στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδος ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ, στις 7/5/2026

Μετά από μια μακρόχρονη (πάνω από 40 χρόνια) καριέρα Μηχανικού - εξειδικευμένου Ασφαλιστή, έχω να δηλώσω τούτο: Τα κατασκευαστικά έργα ακολουθούν μια παγκόσμια εξελικτική πορεία όπου οι κίνδυνοι πάντα υπάρχουν και οι ευθύνες παραμένουν αναλλοίωτες. Μοναδικός τρόπος για την αντιμετώπιση των κινδύνων και τη διευθέτηση των όποιων συνεπειών, είναι η Ασφάλιση.
Το τονίζω για μια ακόμη φορά με το παρακάτω άρθρο μου: Πρέπει να προσεγγίσουμε σωστά την Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης και στη χώρα μας, σύμφωνα με την ισχύουσα διεθνή πρακτική.

Οι θεσμικές εξελίξεις

Είναι γεγονός πως η Πολιτεία, μέσω της δημιουργίας του Εθνικού Οργανισμού Κτηματολογίου & Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ) ενοποιώντας το Κτηματολόγιο και τις Υπηρεσίες Δόμησης σε έναν ενιαίο φορέα, επιχειρεί τη θεσμοθέτηση ενός νέου θεσμικού πλαισίου με:

• τη χρήση ενιαίου ψηφιακού χάρτη,
• κωδικοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσία,
• την εισαγωγή μητρώου πιστοποιημένων ανεξάρτητων μηχανικών κτηματολογίου, παράλληλα αυτό των μηχανικών ελεγκτών δόμησης και με
• την προοπτική συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) για “έξυπνο” έλεγχο των οικοδομικών αδειών.

Η όλη προσπάθεια είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, προκειμένου να ξεπεραστούν οι λειτουργικές “αρρυθμίες” (π.χ. καθυστερήσεις στην έκδοση οικοδομικών αδειών) που υπάρχουν στις Υπηρεσίες Δόμησης). Ωστόσο, η μέριμνα της Πολιτείας δεν πρέπει να είναι απλά η έκδοση οικοδομικής άδειας με λιγότερη γραφειοκρατία και μικρότερη πιθανότητα διαπλοκής.
Απώτερος στόχο της όλης μεταρρύθμισης του συστήματος δόμησης πρέπει να είναι η θέσπιση πρακτικών κανόνων που αντικειμενικά διασφαλίζουν την ασφάλεια των δομικών έργων και “θωρακίζουν” τους μηχανικούς που τα παράγουν.

Ο προβλεπόμενος έλεγχος δόμησης από ιδιώτη μηχανικό, χωρίς να υπάρχει μηχανισμός ελέγχου των μελετών δεν παρέχει καμιά εξασφάλιση για την ασφάλεια και την ποιότητα της κατασκευής, προς όφελος των Ιδιωτών που κατασκευάζουν το σπίτι τους και των Επιχειρήσεων που επενδύουν στην ανάπτυξη ακινήτων (Real Estate).
Όπως επισημαίνεται στη συνέχεια, η θεσμοθέτηση της Ασφάλισης Επαγγελματικής Ευθύνης Μηχανικούς παράλληλα με την Ασφάλιση Έργου, είναι το απαραίτητο συμπλήρωμα ενός ψηφιακού ελέγχου στο σύστημα δόμησης.

Ευθύνες Μηχανικού: Ένα “ομιχλώδες” τοπίο

Κινητήριος δύναμη του συστήματος παραγωγής τεχνικών έργων είναι πάντα ο Μηχανικός με την ιδιότητα του Μελετητή, του Επιβλέποντα ή/και του Συμβούλου Διαχείρισης της κατασκευής για λογαριασμό του Ιδιοκτήτη.

Τα θέματα ευθύνης και κατανομής της μεταξύ των συντελεστών παραγωγής ιδιωτικών έργων, το θεσμικό πλαίσιο παραμένει δαιδαλώδες και προβληματικό. Η αναντιστοιχία μεταξύ των τεράστιων ευθυνών του Μηχανικού και της υπάρχουσας θεσμικής ασάφειας παραμένει “ανοιχτή πληγή" στον τεχνικό κλάδο της χώρας μας.

Ο Έλληνας Μηχανικός με την έννοια του Μελετητή, Επιβλέποντα και Συμβούλου Διαχείρισης Έργου, παραμένει ασύμμετρα εκτεθειμένος στα θέματα επαγγελματικής ευθύνης αφού, κατά παράβαση της διεθνούς νομικής πρακτικής, διώκεται ποινικά ακόμη και για αμέλεια (άρθρο 286 του ΠΚ)! Αποτέλεσμα, όταν στην πράξη προκύπτουν θέματα ευθύνης, ιδιαίτερα στα πλαίσια κάποιου εργατικού ατυχήματος ή κάποιας αστοχίας η οποία μπορεί να προκύψει στην κατασκευή μετά από κάποιο σεισμό, οι συνέπειες είναι οδυνηρές. Παράλληλα, η έλλειψη της αναγκαίας ασφαλιστικής κάλυψης επαγγελματικής ευθύνης μηχανικού, δημιουργεί ανασφάλεια τόσο στον ίδιο το μηχανικό όσο και στους εκάστοτε Ιδιοκτήτες της κατασκευής οι οποίοι αναγκάζονται να ακολουθήσουν την “ψυχοφθόρο” δικαστική διαδικασία για το δίκιο τους και για τις όποιες αξιώσεις αποζημίωσης.

Μηχανικός & Ασφάλιση: Μια σχέση "ανάγκης"

Οι επαγγελματίες Μηχανικοί, πέρα από την ενδεχόμενη ποινική ευθύνη, αντικειμενικά αναλαμβάνουν και την όποια αστική ευθύνη απέναντι στον Ιδιοκτήτη ή και σε Τρίτους που έχουν κάποιο νόμιμο συμφέρον. Δηλαδή, παραμένουν εκ του νόμου  υπόλογοι στο να αποζημιώσουν τυχόν αξιώσεις λόγω κάποιου λάθους ή παράλειψης στο πλαίσιο της επαγγελματικής τους δραστηριότητας. Στη βάση αυτή, είναι προφανές πως για να υπάρξει δυνατότητα αποζημίωσης σε κάποια οικονομική απαίτηση, θα πρέπει να θεσμοθετηθεί με η υποχρεωτική ασφάλιση της επαγγελματικής αστικής ευθύνης. Μόνο τότε θα μπορεί να διασφαλίζεται η αποζημίωση των Ιδιοκτητών ακινήτων ή Τρίτων αλλά και η οικονομική προστασία των ίδιων των επαγγελματιών Μηχανικών, εφόσον προκύπτει υπαιτιότητά τους.

Η καθιέρωση της υποχρεωτικής Ασφάλισης Επαγγελματικής Ευθύνης Μηχανικών, αποτελεί επιτακτική ανάγκη. Ωστόσο, επειδή η συγκεκριμένη ασφάλιση αποτελεί σοβαρό θέμα ουσίας που η εγχώρια ασφαλιστική αγορά δεν κατέχει με τη δέουσα επάρκεια, είναι απαραίτητο να θεσπιστεί και να εφαρμοστεί στην πράξη με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με τυποποιημένους όρους, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή - διεθνή πρακτική.

Αναγκαίος ο εξορθολογισμός

Είναι πλέον καιρός η Πολιτεία, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος και οι ίδιοι οι Μηχανικοί να συντονιστούν με το πνεύμα της ευρωπαϊκής – διεθνούς πρακτικής εμπειρίας γύρω από την παραγωγή δομικών έργων. Ο εκσυγχρονισμός δεν εξετάζεται μόνο στην ψηφιοποίηση αλλά ολοκληρώνεται με τη θωράκιση της επαγγελματικής ευθύνης. Προς την κατεύθυνση αυτή, ο Γράφων με βαθιά γνώση της διεθνούς ασφαλιστικής πρακτικής, είναι έτοιμος να συμβάλει ενεργά στον διάλογο και στην εφαρμογή λύσεων που να διασφαλίζουν το μέλλον του κλάδου.