ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣ

Απόψεις για την ορθολογική προσέγγισή της στη χώρα μας

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Broker's Time του ΣΕΜΑ, τεύχος 86, Απρίλιος-Ιούνιος 2026

Στο παρακάτω κείμενο διατυπώνονται ώριμες απόψεις πάνω στο θέμα, βασισμένες σε εξειδικευμένη τεχνογνωσία και εμπειρία από την ευρωπαϊκή και την ελληνική αγορά. Στόχος, η αντικειμενική προσέγγιση του συγκεκριμένου ασφαλιστικού προϊόντος που εμφανίζεται να έχει σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης στη χώρα μας.

Ποιους αφορά

Η Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης αναφέρεται ως εξειδικευμένο ασφαλιστικό προϊόν που προωθείται από ελάχιστους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές και προσφέρεται από επίσης ελάχιστες ασφαλιστικές εταιρείες.

Αφορά ανεξάρτητους επαγγελματίες και εταιρείες παροχής υπηρεσιών προς Τρίτους (καταναλωτές ή επιχειρήσεις). Λαμβάνοντας υπόψη πως η συγκεκριμένη ασφάλιση καλύπτει χρηματικές απώλειες Τρίτων, που ανάγονται σε λάθος ή /και παράλειψη του παρέχοντος υπηρεσίες, η περιπλοκότητά της σχετίζεται, με το επάγγελμα του μηχανικού(ευθύνη για σωματικές βλάβες / θάνατο, υλικές ζημιές και), του γιατρού (ευθύνη για σωματικές βλάβες / θάνατο) και λιγότερο άλλων επαγγελμάτων όπως δικηγόροι, λογιστές – φοροτεχνικοί, ελεγκτές, ασφαλιστές και άλλων (ευθύνη για οικονομική ζημιά).

Βασικές αρχές

Ο ιέννοιες“Προστασία Καταναλωτή” και “Ελεύθερος Ανταγωνισμός”

στοιχειοθετούν βασικά “δόγματα” της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με τα οποία οι πολίτες των χωρών μελών της έχουν ίδια δικαιώματα και οι επαγγελματίες ή οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών υπόκεινται σε παρόμοιες υποχρεώσεις. Εστιάζοντας στον κλάδο παροχής υπηρεσιών και στην Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης, είναι προφανές πως οποιαδήποτε θεσμική εξέλιξη είναι ησυμμόρφωση με υποχρεώσεις και αρχές που συνιστούν “goodestablishedpractice”!

Για την Προστασία Καταναλωτή ισχύει ο βασικός Νόμος 2251/1994ο οποίος σύμφωνα με το πνεύμα του άρθρου 8, καθιστά την ευθύνη Παρέχοντος Υπηρεσίες προς τον Καταναλωτή αντικειμενική, άλλως “αυστηρή” (strictliability).

Σε μια σύγχρονη κοινωνία,  η απαραίτητη “εγγύηση υπηρεσιών” έχει πρακτικό νόημα όταν συνοδεύεται μόνο από κάποια ασφαλιστική κάλυψη, δηλαδή όταν προσφέρεται “a priori” από κάποιον αναγνωρισμένης φερεγγυότητας Τρίτο φορέα (Ασφαλιστική Εταιρεία), ο οποίος με βάση τους όρους ενός αξιόπιστου ασφαλιστηρίου αποζημιώνει για τις όποιες αξιώσεις για λάθος ή παράλειψη του παρέχοντος υπηρεσίες.

Το θεσμικό πλαίσιο

Το εγχώριο σύστημα (κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό καθεστώς)λαμβάνοντας υπόψη το εν γένει “θολό” νομοθετικό πλαίσιο που αφορά την παροχή υπηρεσιών, αφήνει περιθώρια για μονομερείς υπερβάσεις, υπεκφυγές στην καταβολή αποζημιώσεων και ατιμωρησία των παρανομούντων και αυτών που με λάθη ή παραλείψεις τους ζημιώνουν. Κατάσταση που επιφέρει δυσμενείς συνέπειες στο κοινωνικό σύνολο.

Ωστόσο, το ότι στη χώρα μας ισχύει κάποιο καθεστώς που αντιβαίνει σε καταξιωμένους και νομικά κατοχυρωμένους θεσμούς της ΕΕ, δεν σημαίνει πως θα συνεχίζει να ισχύει πάντα. Προς τούτο, είναι απαραίτητο να γίνουν υπερβάσεις από τους αρμόδιους φορείς (Πολιτεία, επαγγελματικά σωματεία, ασφαλιστικές εταιρείες και ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές (κυρίως μεσίτες ασφαλίσεων).

Η ελληνική πραγματικότητα

Το βασικό πρόβλημα,στη χώρα μας, είναι η έλλειψη αντικειμενικής πληροφόρησης με αποτέλεσμα, να μην υπάρχει η λεγόμενη «ασφαλιστικήσυνείδηση» από τους επαγγελματίες.

Με δεδομένη την απουσία του κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου που να επιβάλλει την  Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης, υπάρχει πολύ περιορισμένο ενδιαφέρον απόκάποιους λίγους συνειδητοποιημένους επαγγελματίες με εξωστρέφεια οι οποίοι κατανοούν τη χρησιμότητά της ή υποχρεωτικά την εφαρμόζουν στο πλαίσιο κάποιων συμβατικών τους υποχρεώσεων.

Το κοινωνικοοικονομικό σύστημα της χώρας μας,παραβλέποντας τις εξελίξεις στον ευρωπαϊκό χώρο κατάφερε να δημιουργήσει μια κουλτούρα «αδιαφορίας» και ειδικής «ασυλίας»στα θέματα Αστικής Ευθύνης. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι η συντεχνιακή θεσμική κατοχύρωση  του “απυρόβλητου” (?) των δικηγόρων στα θέματα επαγγελματικής αστικής ευθύνης όπου, κατά παράβαση των αρχών του ευρωπαϊκού δικαίου σχετικά με το δικηγορικό επάγγελμα, απαλλάσσει τους δικηγόρους για αξιώσεις λόγω αμέλειας. Μια άλλη περίπτωση παγκόσμιας πρωτοτυπίας είναι η ποινικοποίηση του επαγγέλματος του μηχανικού ακόμη και για εξ αμελείας πράξεις που μπορεί να προκαλέσουν σωματική βλάβη ή θάνατο ατόμων.
Σημειώνονται παρακάτω κάποια χαρακτηριστικά στοιχεία που χρήζουν περαιτέρω ανάλυση:
- Η αδιαφορία εμβάθυνσης και εφαρμογής στην πράξη του άρθρου 8 του βασικού Νόμου 2251/94 με το οποίο καθιερώνεται, κατά βάση, η αντικειμενική ευθύνη του παρέχοντος υπηρεσία έναντι του Καταναλωτή. Πέρα από το συγκεκριμένο θεμελιώδη νόμο και παρά τους εξειδικευμένους ευρωπαϊκούς νόμους που έχουν αναγκαστικά ενσωματωθεί στο εγχώριο νομικό δίκαιο και ορίζουν ένα σύγχρονο πλαίσιο αρμοδιοτήτων και ευθυνών σε διάφορα επαγγέλματα, το Σύστημα επιμένει να διαχειρίζεται τα θέματα αστικής ευθύνης σύμφωνα με τα βασικά άρθρα του Αστικού Κώδικα περί αδικοπραξίας. 

- Η μη θεσμοθέτηση της υποχρεωτικής ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης σε όλα τα επαγγέλματα που έχουν σχέση με την ασφάλεια, την υγεία και τις χρηματικές απώλειες λόγω λάθους ή παράλειψης στα πλαίσια παροχής υπηρεσιών, όπως ο Νόμος 3844/2010 προτρέπει, σε συμμόρφωση με την αντίστοιχη Ευρωπαϊκή Οδηγία.

- Η μη θέσπιση, έστω και συμβατικά, της υποχρεωτικής ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης Μηχανικού τόσο στα δημόσια όσο και στα ιδιωτικά τεχνικά έργα.
- Η μη νομοθετική θέσπιση της υποχρεωτικής ασφάλισης ιατρικής αστικής ευθύνης για όλους τους γιατρούς και για όλα τα νοσηλευτικά ιδρύματα της χώρας.

- Η μη ορθολογική προσέγγιση, από το νομικό σύστημα της χώρας,των θεμάτων αστικής ευθύνης σε εναρμόνιση με τις αρχές δικαίου και νομολογίες της ευρωπαϊκής αγοράς. Σχετικά, επισημαίνεται η συντεχνιακή “θωράκιση” του δικηγορικού επαγγέλματος στα θέματα αστικής ευθύνης, όπου έχουμε την πρωτοτυπία ο δικηγόρος να υποχρεούται να αποζημιώσει σε περιπτώσεις κακοδικίας μόνο για λόγους δόλου ή βαριάς αμέλειας από την πλευρά του!

Συμπεράσματα

Η Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης αναφέρεται ως εξειδικευμένο ασφαλιστικό προϊόν που προωθείται από ελάχιστους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές και προσφέρεται από επίσης ελάχιστες ασφαλιστικές εταιρείες.
Σίγουρα μπορούν να λεχθούν πολλά γύρω από το θέμα, όπως πολλά είναι αυτά που πρέπει να γίνουν ώστε να αναδειχθεί και να αναπτυχθεί ο κλάδος της Ασφάλισης Επαγγελματικής Ευθύνης. Και, ο όποιος γόνιμος διάλογος ή συνέργεια προς την κατεύθυνση αυτή βοηθά τα μέγιστα!